Fotowoltaika może być montowana na wielu rodzajach dachów, ale nie każdy dach będzie równie dobrym miejscem dla instalacji. Przed montażem trzeba wziąć pod uwagę m.in. konstrukcję i stan dachu, rodzaj pokrycia, jego nachylenie, orientację oraz występujące zacienienie.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy na tym dachu można zamontować panele?” nie powinna ograniczać się do sprawdzenia, czy fizycznie zmieszczą się na nim moduły.

Od czego zacząć?

Jednym z pierwszych elementów, które należy ocenić, jest konstrukcja dachu.

Instalacja fotowoltaiczna wraz z konstrukcją montażową stanowi dodatkowe obciążenie, a cały system musi być odpowiednio zamocowany i odporny na oddziaływanie warunków atmosferycznych, takich jak wiatr czy opady. U.S. Department of Energy wskazuje, że konstrukcja pod moduły PV powinna być stabilna, trwała i dostosowana do obciążeń związanych z instalacją oraz warunkami atmosferycznymi.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku starszych budynków. Jeżeli stan dachu budzi wątpliwości albo planowany jest w najbliższym czasie jego remont, warto uwzględnić te kwestie jeszcze przed montażem fotowoltaiki.

Nie chodzi więc wyłącznie o to, czy dach „utrzyma panele”, ale o prawidłowe zaplanowanie całego systemu mocowania.

Dach dwuspadowy – jedno z typowych rozwiązań

Dach dwuspadowy jest często dogodnym miejscem do montażu fotowoltaiki. Moduły można umieścić na jednej lub na obu połaciach, zależnie od ich orientacji, zacienienia i dostępnej powierzchni.

Znaczenie ma również nachylenie dachu. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny kąt, który gwarantuje najlepszą pracę instalacji w każdych warunkach.

Według amerykańskiego Department of Energy dobrze nasłonecznione dachy skierowane na południe i nachylone w zakresie około 15–40° są typowymi korzystnymi warunkami dla instalacji PV. Jednocześnie odpowiednia może być również orientacja między południowo-wschodnią a południowo-zachodnią.

To pokazuje, dlaczego dach nie musi być idealnie skierowany na południe, aby można było wykorzystać go do produkcji energii.

Dach kopertowy – też może być dobrym miejscem na PV

Dach kopertowy ma kilka połaci skierowanych w różne strony. Nie wyklucza to montażu fotowoltaiki, ale może wymagać bardziej indywidualnego zaprojektowania instalacji.

Przed rozmieszczeniem modułów trzeba sprawdzić m.in. powierzchnię poszczególnych połaci, ich orientację oraz występujące zacienienie.

W praktyce może się okazać, że najlepszym rozwiązaniem nie będzie maksymalne wykorzystanie jednej połaci, lecz odpowiednie rozłożenie modułów na kilku częściach dachu.

A co z dachem płaskim?

Dach płaski również może być wykorzystany pod instalację fotowoltaiczną.

W takim przypadku moduły zazwyczaj montuje się na specjalnej konstrukcji, która pozwala ustawić je pod odpowiednim kątem.

Tutaj szczególnego znaczenia nabiera sposób wykonania konstrukcji oraz jej odpowiednie dopasowanie do dachu i warunków atmosferycznych. Konstrukcja musi być stabilna i odpowiednio zabezpieczona przed działaniem wiatru.

Dlatego w przypadku dachu płaskiego nie wystarczy odpowiedź na pytanie „ile paneli się zmieści”. Trzeba również sprawdzić, jak można je bezpiecznie i prawidłowo zamontować.

Dachówka, blachodachówka czy blacha – czy pokrycie ma znaczenie?

Tak.

Rodzaj pokrycia wpływa przede wszystkim na sposób wykonania konstrukcji montażowej. Innych rozwiązań wymagają dachówki, innych blachodachówka czy blacha trapezowa.

Nie oznacza to jednak, że któryś z tych materiałów automatycznie wyklucza fotowoltaikę.

Kluczowe jest dobranie systemu mocowania do konkretnego rodzaju dachu i wykonanie montażu w sposób zapewniający jego prawidłowe funkcjonowanie.

Co z zacienieniem?

To jeden z ważniejszych elementów, które należy sprawdzić przed wykonaniem instalacji.

Cień mogą powodować nie tylko drzewa. Źródłem zacienienia mogą być również kominy, elementy konstrukcyjne dachu, sąsiednie budynki czy inne przeszkody znajdujące się w pobliżu.

Department of Energy wskazuje, że takie elementy mogą wpływać na ilość energii produkowanej przez moduły fotowoltaiczne.

Co istotne, zacienienie może zmieniać się w ciągu dnia i w zależności od pory roku. Dlatego przy projektowaniu instalacji warto analizować nie tylko samą powierzchnię dachu, ale również warunki nasłonecznienia.

Czy południe jest konieczne?

Nie.

Orientacja połaci ma wpływ na uzyski energetyczne, ale instalacja nie musi znajdować się wyłącznie na dachu skierowanym idealnie na południe.

W przypadku innej orientacji zmienia się przede wszystkim profil produkcji energii. Przykładowo moduły skierowane na wschód będą produkowały więcej energii w pierwszej części dnia, a skierowane na zachód – później.

Dlatego przy projektowaniu instalacji warto spojrzeć szerzej niż tylko na maksymalizację rocznej produkcji. Znaczenie ma również sposób, w jaki energia będzie wykorzystywana w budynku.

Czy stary dach nadaje się pod fotowoltaikę?

Może się nadawać, ale jego stan techniczny powinien zostać odpowiednio oceniony przed montażem.

Jeżeli pokrycie dachowe jest już mocno zużyte i właściciel planuje jego wymianę, rozsądnie jest wykonać remont przed montażem paneli.

Dlaczego?

Ponowny demontaż instalacji fotowoltaicznej w celu przeprowadzenia prac dekarskich może oznaczać dodatkową pracę i koszty. Dlatego warto spojrzeć na inwestycję długoterminowo.

Nie tylko dach – ważne są również wymagania dotyczące samej instalacji

Przy projektowaniu fotowoltaiki trzeba uwzględnić także wymagania dotyczące bezpieczeństwa elektrycznego i przeciwpożarowego.

W Polsce dla instalacji fotowoltaicznych o mocy powyżej 6,5 kW obowiązuje uzgodnienie projektu urządzeń z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Po zakończeniu instalowania takiego systemu należy również zawiadomić właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej.

W przypadku instalacji do 6,5 kW tych konkretnych obowiązków dotyczących uzgodnienia z rzeczoznawcą i zawiadomienia PSP nie ma, choć oczywiście nadal należy prawidłowo wykonać instalację i spełnić wymagania techniczne.

To kolejny powód, dla którego projektowanie instalacji PV powinno obejmować cały system, a nie tylko rozmieszczenie paneli na dachu.

Ile paneli można zamontować?

To jedno z pytań, które inwestorzy zadają najczęściej.

Nie zawsze jednak odpowiedź brzmi: „tyle, ile się zmieści”.

Liczba modułów powinna wynikać z projektu uwzględniającego m.in.:

dostępne powierzchnie,
orientację połaci,
nachylenie,
zacienienie,
rozmieszczenie kominów i innych przeszkód,
możliwości techniczne montażu,
konstrukcję dachu,
zapotrzebowanie budynku na energię.

Dobrze zaprojektowana instalacja nie powinna być więc efektem maksymalnego wykorzystania każdego wolnego fragmentu dachu.

Czy istnieje dach, na którym fotowoltaiki zamontować się nie da?

Tak – nie można założyć, że każdy dach automatycznie nadaje się do montażu PV.

Problemem może być m.in. zły stan techniczny konstrukcji, niewystarczające możliwości bezpiecznego montażu, bardzo niekorzystne zacienienie albo inne ograniczenia techniczne.

W takich przypadkach rozwiązaniem może być zmiana sposobu rozmieszczenia modułów, zastosowanie innej konstrukcji montażowej albo – jeżeli montaż dachowy rzeczywiście nie jest możliwy – rozważenie innego miejsca instalacji.

Fotowoltaika dopasowana do konkretnego dachu

Nie ma jednego schematu, który będzie odpowiedni dla każdego budynku.

Dach dwuspadowy, kopertowy i płaski mogą być wykorzystane pod fotowoltaikę, ale każdy z nich wymaga innego podejścia. Znaczenie ma również rodzaj pokrycia, stan konstrukcji, orientacja oraz zacienienie.

Dlatego przed montażem warto wykonać analizę konkretnego budynku i dopiero na jej podstawie zaprojektować instalację.

Bo w fotowoltaice nie chodzi o to, żeby zamontować jak najwięcej paneli.

Chodzi o to, żeby prawidłowo wykorzystać możliwości konkretnego dachu i dopasować instalację do potrzeb budynku.